https://www.journalspmco.ir/ خدمات دریایی و بندری fa daily 1 Wed, 22 Nov 2023 00:00:00 +0330 Wed, 22 Nov 2023 00:00:00 +0330 https://www.journalspmco.ir/article_184883.html راهگذر ترانزیتی شمال – جنوب به‌عنوان راهگذر ترانزیتی چندوجهی می‌تواند بر نقش‌آفرینی مؤثری در روند توسعه دریا محور به دلیل اتصال به دریاهای آزاد از طریق سواحل جنوب کشور داشته باشد؛ چرا که در حال حاضر ۹۰ درصد تجارت بین‌المللی از طریق دریاها و علی‌الخصوص دریاهای آزاد صورت می‌گیرد. همچنین این راهگذر در ابعاد ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک نیز می‌تواند با ایجاد اتحادهای منطقه‌ای و نیز منافع اقتصادی مشترک و همچنین ورود به زنجیره تأمین کالای جهانی، جایگاه و وزن کشور را در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، ارتقا بخشد. این فرصت‌ ۲۰ساله می‌تواند در سایه تحولات جاری جهانی و نیز ابلاغ سیاست‌های کلان توسعه دریا محور توسط مقام معظم رهبری، احیاء شده و منافع ملی را تأمین نماید. در این پژوهش تلاش خواهد شد تا علاوه بر بررسی نقش این فرصت گرانبها در توسعه دریا محور، تأمین منافع سیاسی و اقتصادی کشور و موانع تحقق آن، پیشنهادهایی نیز در باره فعال‌سازی حداکثری آن در سطوح حاکمیتی و بخش خصوصی مطرح گردد. https://www.journalspmco.ir/article_225436.html با توجه به چالش‍های پزشکی پیش روی دریانوردان و مسافران در کشتی‍های مسافربری خودران، نیاز به مراقبت‍های پزشکی مؤثر و به موقع برای افرادی که از امکانات درمانی خشکی دور هستند، بیش ازپیش آشکار است. کمبود کادر پزشکی متخصص، سطح محدود دانش پزشکی در میان خدمه و دسترسی ناکافی به تجهیزات پیشرفته، سلامت مسافران و دریانوردان را در معرض خطر قرار می‍دهد. با پیشرفت سریع فناوری‍های نوین در صنعت دریایی، انتظار می‍رود که کشتی‍های مسافربری خودران در آینده‍ای نزدیک به سیستم‍های رباتیک هوشمند مجهز شوند تا خدمات پزشکی و جراحی پیشرفته‍ای ارائه دهند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش مطالعه کتابخانه‌ای و بررسی منابع معتبر، به شناسایی عوامل کلیدی در طراحی و توسعه ربات‍های هوشمند پزشکی پرداخته است. روش تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت، آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) است. هدف اصلی این مطالعه، بررسی و تعیین روابط بین متغیرهای مؤثر بر کاربرد  هوش مصنوعی و علم رباتیک به عنوان راه‍حلی برای ارائه خدمات پزشکی در کشتی‍های خودران است. یافته‌ها نشان داد که هر سه فرضیه تحقیق تأیید شده‍اند: (1) رابطه معناداری بین هوش مصنوعی و ربات‍های هوشمند در کشتی‍های خودران وجود دارد، (2) علم رباتیک همراه با یادگیری ماشینی با ربات‍های هوشمند در این کشتی‍ها مرتبط است و (3) یادگیری عمیق تأثیر قابل توجهی بر عملکرد ربات‍های هوشمند در شناورهای خودران دارد. این نتایج بر پتانسیل بالای فناوری‍های نوین در بهبود خدمات پزشکی در محیط‍های دریایی تأکید دارند. کلیدواژه‍ا: ربات هوشمند، پزشکی در کشتی،  هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی، کشتی‍های مسافربری خودران. https://www.journalspmco.ir/article_225437.html هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از فناوری‍های تحول آفرین قرن حاضر، پتانسیل بی نظیری برای ارتقای کارایی، قابلیت اطمینان و رقابت پذیری بنادر ایران در عرصه تجارت جهانی ارائه می‍دهد. این فناوری با بهره‌گیری از الگوریتم‌های پیشرفته و تحلیل داده‌های کلان، امکان بهینه‍سازی فرآیندهای کلیدی بندری نظیر تخصیص اسکله، مدیریت ناوگان، کاهش هزینه‍های بارگیری و تخلیه، بهینه‌سازی جریان بار و برنامه‌ریزی حمل‌ونقل را فراهم می‍کند. این مقاله با بررسی تجربیات بین‌المللی بنادر هوشمند، به‍ویژه در زمینه پیاده‌سازی فناوری‌های هوش مصنوعی، چارچوبی جامع برای هوشمندسازی بنادر ایران ارائه می‍دهد. هدف اصلی این پژوهش، مدل‍سازی و بهینه‌سازی فرآیندهای عملیاتی بنادر با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی مانند الگوریتم ژنتیک، یادگیری تقویتی و شبکه‌های عصبی عمیق است که می‍توانند زمان انتظار کشتی‍ها، هزینه‌های عملیاتی و اثرات زیست‌محیطی را کاهش دهند. نتایج این مطالعه نشان می‍دهد که پیاده‌سازی هوش مصنوعی نه تنها بهره‌وری بنادر ایران را افزایش می‍دهد، بلکه با تقویت زیرساخت‍های لجستیکی و کاهش هزینه‌ها، جایگاه ایران را به‌عنوان یک هاب ترانزیتی منطقه‌ای و بین‌المللی تقویت می‍کند. این تحول دیجیتال می‌تواند به توسعه پایدار، افزایش رقابت‌پذیری در تجارت جهانی و بهبود تجربه مشتریان در زنجیره تأمین منجر شود.  https://www.journalspmco.ir/article_225438.html کارایی در حمل‍ونقل بار یکی از عوامل کلیدی در کاهش مصرف انرژی و دستیابی به پایداری در صنعت لجستیک است. این پژوهش باهدف توسعه یک چارچوب نوین مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) برای بهینه‍سازی فرآیند توزیع بار و کاهش هزینه‍های انرژی به ازای هر تن-کیلومتر انجام شده است. این چارچوب با بهره‍گیری از الگوریتم‍های یادگیری ماشین، تحلیل داده‍های لحظه‍ای، مدل‍های پیش‍بینی‍کننده و روش‍های ابتکاری طراحی شده است تا بهره‍وری ظرفیت بار را افزایش داده و مصرف انرژی را به حداقل برساند. داده‍های تاریخی و واقعی حمل‍ونقل برای شناسایی الگوهای توزیع بار، محدودیت‍های عملیاتی و عوامل تأثیرگذار بر مصرف انرژی تحلیل شدند. مدل پیشنهادی در محیط‍های شبیه‍سازی‍شده و واقعی آزمایش شد و عملکرد آن با روش‍های سنتی مقایسه گردید. نتایج نشان داد که این رویکرد مبتنی بر هوش مصنوعی، بهره‍وری ظرفیت بار را به‍طور متوسط 18% بهبود بخشیده و مصرف انرژی به ازای هر تن-کیلومتر را تا 15% کاهش داده است. این سیستم همچنین انعطاف‍پذیری و مقیاس‍پذیری بالایی در برابر تنوع بارها و شرایط عملیاتی متغیر از خود نشان داد. علاوه بر این، تحلیل‍های حساسیت انجام‍شده نشان داد که متغیرهایی نظیر توزیع بار و زمان‍بندی حمل‍ونقل تأثیر قابل‍توجهی بر کارایی انرژی دارند. این پژوهش نه‍تنها راهکاری عملی برای چالش‍های لجستیک مدرن ارائه می‍دهد، بلکه با پیشنهاد ادغام فناوری‍های اینترنت اشیا (IoT) و تحلیل کلان‍داده، مسیری برای بهبود تصمیم‍گیری‍های لحظه‍ای و پایداری بلندمدت ترسیم می‍کند. تحقیقات آینده می‍توانند بر یکپارچه‍سازی این چارچوب با سیستم‍های خودکار و انرژی‍های تجدیدپذیر تمرکز کنند تا کارایی و پایداری بیشتری در سیستم‍های حمل‍ونقل محقق شود.  https://www.journalspmco.ir/article_225366.html حفاظت از محیط‍زیست دریایی به‍عنوان یکی از چالش‍های اصلی قرن کنونی، به‍ویژه در صنعت کشتیرانی و دریانوردی، موردتوجه قرار گرفته است. با رشد سریع تجارت جهانی و افزایش استفاده از کشتیرانی به‍عنوان روش اصلی حمل‍ونقل کالا، آلودگی‍های ناشی از این فعالیت‍ها، ازجمله نشت نفت، تخلیه فاضلاب و مواد شیمیایی، آسیب‍های گسترده‍ای به اکوسیستم‍های دریایی و تنوع زیستی وارد کرده است. این مقاله به بررسی چالش‍های زیست‍محیطی ناشی از کشتیرانی در سطح بین‍المللی و قوانین و مقررات مرتبط می‍پردازد. چالش‍های اصلی این صنعت در ایران و اقدامات لازم برای بهبود وضعیت محیط‍زیست دریایی نیز بررسی شده است. از روش‍های تحقیق تحلیلی و توصیفی استفاده‍شده که شامل تحلیل قوانین بین‍المللی مانند کنوانسیون مارپل و بررسی تأثیرات تغییرات اقلیمی بر دریانوردی است. پرسش اصلی پژوهش این است: چه راهکارهای حقوقی می‍توانند به حفاظت از محیط‍زیست دریایی و کاهش آلودگی ناشی از کشتیرانی کمک کنند؟ بر اساس فرضیه پژوهش، پایبندی به استانداردهای زیست‍محیطی در صنعت کشتیرانی، به‍روزرسانی مقررات بین‍المللی و نظارت مؤثر بر فعالیت‍های کشتیرانی، تأثیر مثبت و معناداری بر کاهش آلودگی‍های دریایی خواهد داشت. نتایج این تحقیق نشان می‍دهد که رعایت قوانین و مقررات بین‍المللی، تقویت سازوکارهای نظارتی مستقل و تدوین سیاست‍های تشویقی می‍تواند به بهبود پایبندی به الزامات زیست‍محیطی در صنعت کشتیرانی کمک کند. همچنین، همکاری‍های بین‍المللی و آموزش عمومی درباره اهمیت حفاظت از محیط‍زیست می‍تواند ابزارهای مؤثری در این راستا باشد. https://www.journalspmco.ir/article_225443.html اقتصاد دریامحور به‍عنوان یکی از ارکان کلیدی اقتصاد جهانی، نقش بی‍بدیلی در توسعه پایدار و تقویت جایگاه ژئواکونومیک کشورها ایفا می‍کند. ایران با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز و دسترسی به آب‍های آزاد، از ظرفیت‍های بالقوه‍ای برای تبدیل‍شدن به هاب ترانزیتی و تجاری منطقه‍ای برخوردار است. این پژوهش باهدف تبیین راهکارهای توسعه اقتصاد دریامحور جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر نقش استراتژیک بنادر، به بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء جایگاه بنادر کشور در رقابت‍های ژئوپلیتیکی و اقتصادی پرداخته است. این مطالعه از نوع کیفی و با روش توصیفی-تحلیلی انجام‍شده و داده‍ها از طریق تحلیل اسناد مکتوب (کتب، مقالات علمی، گزارش‍های تخصصی) و مصاحبه‍های نیمه‍ساختاریافته با 6 نفر از خبرگان حوزه بنادر و اقتصاد دریایی گردآوری شده‍اند. با بهره‍گیری از نظریه قدرت بندری و رویکرد تحلیل تفسیری و نظریه زمینه‍ای، این پژوهش به این پرسش پاسخ می‍دهد که راهکارهای توسعه بنادر ایران برای تحقق اقتصاد دریامحور چیست؟ یافته‍ها نشان می‍دهند که توسعه بنادر ایران نیازمند رویکردی چندوجهی است که شامل تقویت زیرساخت‍های فیزیکی و لجستیکی، هوشمندسازی عملیات بندری، جذب سرمایه‍گذاری خارجی، گسترش همکاری‍های بین‍المللی، حفاظت از محیط‍زیست و توسعه سرمایه انسانی می‍شود. این راهکارها نه‍تنها به افزایش کارایی بنادر کمک می‍کنند، بلکه جایگاه ایران را به‍عنوان یک بازیگر کلیدی در زنجیره تأمین جهانی و رقابت‍های ژئوپلیتیکی منطقه‍ای تقویت خواهند کرد. https://www.journalspmco.ir/article_225367.html صنعت حمل‌ونقل دریایی به‌عنوان ستون فقرات اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، نقشی محوری در توسعه تجارت بین‌المللی و تقویت ارتباطات جهانی ایفا می‌کند. با توجه به چالش‌های ناشی از تحریم‌های اقتصادی و روند نزولی شاخص‌های عملکرد این صنعت، ضرورت بازنگری استراتژیک بیش‌ازپیش آشکار است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش ارزیابی اقدام و موقعیت استراتژیک (SPACE) و آزمون فریدمن، به تدوین استراتژی سطح کلان برای صنعت حمل‌ونقل دریایی ایران پرداخته و مسیر استراتژیک تنگه هرمز تا بندر گوادر را به‌عنوان مطالعه موردی بررسی کرده است. عوامل کلیدی داخلی (مزیت رقابتی و ثبات مالی) و خارجی (ثبات محیطی و جذابیت صنعت) از طریق پرسشنامه و مصاحبه با کارشناسان، پژوهشگران و فعالان حوزه بازرگانی ارزیابی‌شده و نتایج در چهار راهبرد تهاجمی، رقابتی، محافظه‌کارانه و تدافعی دسته‌بندی گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که موقعیت کنونی صنعت کشتیرانی ایران در عرصه بین‌المللی تدافعی است. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری‌ها باید بر تقویت ثبات مالی، کاهش هزینه‌ها، ارتقای بهره‌وری، بهبود مدیریت فرآیندهای داخلی و تدوین قوانین حمایتی متمرکز شود. این مطالعه باهدف کمک به توسعه پایدار صنعت حمل‌ونقل دریایی، درصدد است جایگاه این صنعت را در اقتصاد ملی و منطقه‌ای ارتقا دهد. https://www.journalspmco.ir/article_225448.html اقتصاد دریا محور به‌عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه پایدار، نقشی کلیدی در بهره‌برداری بهینه از منابع دریایی، رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی کشورها ایفا می‌کند. ایران، با دسترسی به آب‌های استراتژیک خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای خزر، از ظرفیت‌های بالقوه فراوانی برای توسعه اقتصاد دریا محور برخوردار است. دیپلماسی زیست‌محیطی باهدف مدیریت منابع دریایی، کاهش مخاطرات زیست‌محیطی و ارتقای همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، یکی از ابزارهای مهم برای دستیابی به توسعه پایدار در این حوزه به شمار می‌رود. در همین راستا سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که دیپلماسی زیست‌محیطی ایران با چه مشکلات و چالش‌هایی در توسعه اقتصاد دریا محور طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، با تمرکز ویژه بر تحولات و شدت‌گیری چالش‌ها در دوره دولت سیزدهم، مواجه بوده است؟ در پاسخ به سؤال فوق این فرضیه مطرح می‌شود که دیپلماسی زیست‌محیطی ایران در توسعه اقتصاد دریا محور با چالش‌هایی ازجمله تحریم‌های اقتصادی، آلودگی‌های دریایی و تغییرات اقلیمی، کمبود زیرساخت‌های مدیریتی و فقدان همکاری‌های بین‌المللی مواجه بوده است که این چالش‌ها مانع از توسعه پایدار و مؤثر اقتصاد دریا محور شده‌اند. هدف پژوهش حاضر بررسی چالش‌ها و مشکلات دیپلماسی زیست‌محیطی ایران در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ در زمینه توسعه اقتصاد دریا محور است. این تحقیق با استفاده از روش کیفی و با رویکرد تحلیل اسنادی و بررسی منابع کتابخانه‌ای، شامل گزارش‌های رسمی، مقالات علمی و داده‌های توصیفی ثانویه، به‌دنبال شناسایی موانع اصلی پیش‌روی دیپلماسی زیست‌محیطی ایران می‌باشد و درنهایت، سعی دارد تا با تحلیل این موانع از منظر اقتصاد سیاسی محیط‌زیست، راهکارهایی برای توسعه پایدار اقتصاد دریا محور ایران ارائه دهد.