خدمات دریایی و بندری

خدمات دریایی و بندری

نقش حمل‌ونقل چند‌وجهی (ترکیبی) در توسعه اقتصاد دریامحور--

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید رضا میرعسکری 1
عطا صفائی 2
1 عضو هیئت‌علمی گروه اقتصاد و حسابداری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 کارشناسی ارشد علوم اقتصادی گرایش اقتصاد نظری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش حمل‌ونقل چندوجهی در توسعه اقتصاد دریا محور است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل‍های کمی بر اساس داده‌های آماری مراکز رسمی مانند مرکز آمار ایران و سازمان بنادر ایران است. داده‌های این پژوهش شامل ۱۳ بندر و طی دوره زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۲ است که برآورد با روش حداقل مربعات معمولی انجام‌گرفته و نتایج نشان دادند که دو بندر شهید رجایی و بندر امام خمینی ره کانون توجه و سرمایه‌گذاری سیاست‌گذاران توسعه بوده است و همچنین ترانزیت تأثیر مثبت و معنادار و کابوتاژ تأثیر مثبت و معنادار و متغیر مجازی وجود راه‌آهن در بنادر مذکور تأثیر مثبت و معناداری بر روند توسعه بنادر ایران طی دوره اتخاذ شده داشته است. در این پژوهش تلاش شده شرایط و عواملی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد که می‌توانند ظرفیت‌های کریدورهای بین‌المللی ازجمله کریدور شمال-جنوب را در ایران از وضعیت بالقوه به وضعیت بالفعل برساند. این کریدور از بندر بمبئی در جنوب شروع می‌شود از مسیر دریایی به بنادر جنوبی ایران مانند بندر چابهار و بندرعباس می‌رسد و از مسیر ریلی و جاده‌ای به بنادر شمالی ایران مانند بندر انزلی، بندر کاسپین و بندر امیرآباد می‌رسد. سپس از طریق مسیر دریای کاسپین به بنادر روسیه مانند بندر آستاراخان وصل می‌شود. در ادامه از طریق ریلی به سن‌پترزبورگ در روسیه و شمال اروپا وصل می‌شود. گزارش توسعه جهانی[1] (۲۰۰۹) نشان می‍دهد کشورهایی که به دریا راه دارند به‌طور متوسط رشد اقتصادی سالانه آن‌ها نسبت به کشورهای محصور در خشکی نیم درصد بیشتر است. یکی از دلایل بالا بودن رشد اقتصادی آن‌ها این است که بیش از ۹۰ درصد حمل‌ونقل کالاها از طریق دریا صورت می‌گیرد. طبق سیاست‌های توسعه دریا محور ابلاغ‌شده به تبعیت از برنامه هفتم توسعه رشد اقتصاد دریامحور باید دو برابر رشد اقتصادی کشور باشد. از عوامل تحقق سیاست‌های توسعه دریا محور آن است که حلقه‍های مفقوده در طول کریدورهای بین‌المللی کامل شود. مثلاً بنادر موجود در این مسیر به بنادر نسل‌های بالاتر ارتقا یابند و هوشمند شوند. زیرساخت‌های انواع روش‌های حمل‌ونقل آبی، ریلی و جاده‌ای توسعه یابند.
کلیدواژه‌ها
توسعه دریامحور
حمل‌ونقل چندوجهی
کریدور شمال-جنوب
بندر نسل ۶
نفوذ اقتصادی

عنوان مقاله English

Role of Multimodal (Combined) Transportation in the Development of a Maritime-Based Economy*

نویسندگان English

Seyed Reza Miraskari 1
Ata Safaee 2
1 Assistant Professor of Economics, Department of Economics, University of Guilan, Rasht, Iran
2 M.A. of Theoretical Economics, University of Guilan, Rasht, Iran
چکیده English

The aim of the present study is to investigate the role of multimodal transportation in the development of the sea-based economy. The research method is based on quantitative analysis based on statistical data gathered from official centers such as the Statistical Center of Iran and the Ports Organization of Iran. The data of this study includes 13 ports and itcovers the period from 1391 to 1402, which was estimated using the ordinary least squares method. The results show that the two ports of Shahid Rajaee and Imam Khomeini have been the focus of attention and investment by development policymakers. In addition, it was shown that transit, cabotage, and the virtual variable of the existence of railways in the aforementioned ports have had a positive and significant effect on the development process of Iranian ports during the studied period. This study attempts to analyze and examine the conditions and factors that can bring the capacities of international corridors, including the North-South Corridor in Iran, from a potential state to an actual state. This corridor starts from the port of Mumbai in the south, reaches southern Iranian ports such as Chabahar and Bandar Abbas by sea, and then connects to northern Iranian ports such as Anzali, Caspian and Amirabad ports by rail and road. Then, it connects to Russian ports such as Astrakhan via the Caspian Sea. It then connects to St. Petersburg in Russia and Northern Europe via rail. The World Development Report (2009) shows that countries with access to the sea have an average annual economic growth of half a percent higher than landlocked countries. One of the reasons for their high economic growth is that more than 90 percent of goods are transported by sea. According to the sea-oriented development policies announced in accordance with the Seventh Development Plan, the growth of the sea-oriented economy should be twice as much as economic growth of the country. One of the factors for realizing the sea-oriented development policies is to complete the missing links along the international corridors. For example, the existing ports on this route should be upgraded to higher generation ports and become smart and the infrastructure of various water, rail and road transportation methods should be developed.

کلیدواژه‌ها English

Maritime-Based Development
Multimodal Transportation
North-South Corridor
Sixth-Generation Port
Economic Penetration
  1. «کریدورها؛ نیرویی بازدارنده.» ۱۳۹۹. <https://iiwfs.com/wp-content/uploads/2021/07/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-69.pdf>.
  2. براتی، امیرنظام و حمیدرضا اکبرپور. «آسیب‌شناسی توسعه دریامحور حوزه خلیج فارس و دریای مکران با تاکید بر عوامل بیرونی.» مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی ۵.۱ (۱۴۰۳): ۱-۱۶.
  3. جعفری، حسن، سید ناصر سعیدی و حمید جعفری. «توسعه بنادر کشور راهبردی مؤثر در توسعه دریا محور.» (۱۳۹۱).
  4. سلطانی، حسین و علیرضا خسروی. «کریدور شمال و جنوب و تعاملات ایران و آذربایجان.» فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز ۲۸.۱۱۹ (۱۴۰۱): ۳-۲۸.
  5. سمیعی‌نصب، مصطفی. «راهبردهای بهره‌گیری از جایگاه دریا در اقتصاد کشور در راستای منویات مقام معظم رهبری.» ماهنامه امنیت اقتصادی ۱۰.۱.۲ (۱۴۰۱): ۴۹-۶۲.
  6. سیف، محمد سعید، علی اصغر اژدری و سعید شجاعی. «نقش و جایگاه صنایع دریایی در اقتصاد ایران (با نگاهی به احکام قانون برنامه ششم توسعه و راهکارهای اجرایی دستیابی به اهداف صنایع دریایی.» (۱۳۹۷).
  7. فرج زاده، منوچهر. «مفاهیم، اصول و ابعاد پیشرفت دریا محور.» فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک ۲۰.۷۳ (۱۴۰۳): ۲۰۵-۲۱۴.
  8. فقه مجیدی، علی و صلاح ابراهیمی. اقتصادسنجی کاربردی پانل دیتا با استفاده از ایویوز. تدوین سورنا. چاپ سوم. تهران: انتشارات نور علم، ۱۴۰۱.
  9. قلی‌پور مقدم، فرید، رضا اسماعیلی و مهربان هادی پیکانی. «پیامدهای پایداری اجتماعی-فرهنگی توسعه دریامحور سواحل مُکران.» فرایند مدیریت و توسعه ۳۵.۲ (۱۴۰۱): ۱۶۵-۱۹۲.
  10. کوهکن، علیرضا، سمانه موحدی و احسان رهام. «نقش توسعه سواحل مکران در شکوفایی اقتصاد دریامحور بر اساس شاخص‌های حکمرانی خوب.» دانشگاه علامه طباطبائی ۱.۱ (۱۴۰۲).
  11. متقی، افشین، آسیه سپهوند و خلیل کولیوند. «آینده‌پژوهی چالش‌های سیاسی توسعه دریا محور پهنه آبی خلیج فارس در افق.» نشریه علمی پژوهشی اقیانوس شناسی ۱۵.۵۸ (۱۴۰۳): ۲۵-۴۴.
  12. محبوبی، فریبا و غیره. «تبیین نقش فرصت‌های ژئوپلیتیکی توسعه کریدور ترانزیتی جنوب به شمال، بر افزایش همگرایی ایران با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای.» جغرافیای توسعه ۲۱.۷۳ (۱۴۰۲).
  13. مطلبی کربکندی، محمدعلی و علی زارع زدینی. «راهکارهای توسعه اقتصاد دریامحور در راستای نیل به اهداف اقتصاد مقاومتی.» فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار ۶.۲۲ (۱۴۰۱): ۵۳-۸۱.
  14. نورعلی، حسن و سیدعباس احمدی. «واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدور های بین المللی و ارائه مدل.» پژوهش‌های جغرافیای انسانی (پژوهش‌های جغرافیایی) ۵۴.۳ (۱۴۰۱): ۱۱۶۱-۱۱۸۷.
  15. الهویردی زاده، رضا. «تبیین نقش عوامل جغرافیایی و سرزمینی در قدرت دریایی کشورها.» فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک ۱۵.۵۵ (۱۳۹۸): ۱۲۲-۱۵۵.

Refrences

  1. Fedorenko, RV. "Modern issues of development of the customs and logistics infrastructure of the international north-south transport corridor." Sustainable Growth and Development of Economic Systems: Contradictions in the Era of Digitalization and Globalization (2019): 63-75.
  2. Katila, Jenny, et al. "Defining and quantifying the sea-based economy to support regional blue growth strategies-Case Gulf of Bothnia." Marine Policy 100 (2019): 215-225.
  3. Khan, Imran and Syed Kadim Haider. "Pakistan relations with Azerbaijan in the 21st century." Pakistan Social Sciences Review1 (2021): 667-679.
  4. Knutsen, Torbjorn L. "Halford J. Mackinder, geopolitics, and the heartland thesis." The International History Review5 (2014): 835-857.
  5. Mackinder, Halford J. "The geographical pivot of history (1904)." The geographical journal4 (2004): 298-321.
  6. Mohammadi, Mahsa, Shahrooz Shahparvari and Hamed Soleimani. "Multi-modal cargo logistics distribution problem: Decomposition of the stochastic risk-averse models." Computers & Operations Research105280 (2021).
  7. National Geographic report. "port." Article. 2020. <https://education.nationalgeographic.org/resource/port/>.
  8. shinde, shankar. "INSTC (International North South Transport Corridor) - Express Corridor from India to Russia." 2017. <https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/28470/INSTC_International_North_South_Transport_Corridor__Express_Corridor_from_India_to_Russia>.
  9. Wilkinson, Spencer, Thomas Holdich and Halford John Mackinder. "The geographical pivot of history: " The Geographical Journal 23.4 (1904): 437-444.

  • تاریخ دریافت 10 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 05 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 12 فروردین 1403