خدمات دریایی و بندری

خدمات دریایی و بندری

تعیین استراتژی سطح کلان در صنعت حمل‌ونقل دریایی جمهوری اسلامی ایران بر اساس ارزیابی اقدام و موقعیت استراتژیک (SPACE) مطالعه موردی: از تنگه هرمز تا بندر گوادر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محسن شرافتی نیا 1
محمدحسین خدادوستی 2
1 کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
چکیده
صنعت حمل‌ونقل دریایی به‌عنوان ستون فقرات اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، نقشی محوری در توسعه تجارت بین‌المللی و تقویت ارتباطات جهانی ایفا می‌کند. با توجه به چالش‌های ناشی از تحریم‌های اقتصادی و روند نزولی شاخص‌های عملکرد این صنعت، ضرورت بازنگری استراتژیک بیش‌ازپیش آشکار است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش ارزیابی اقدام و موقعیت استراتژیک (SPACE) و آزمون فریدمن، به تدوین استراتژی سطح کلان برای صنعت حمل‌ونقل دریایی ایران پرداخته و مسیر استراتژیک تنگه هرمز تا بندر گوادر را به‌عنوان مطالعه موردی بررسی کرده است. عوامل کلیدی داخلی (مزیت رقابتی و ثبات مالی) و خارجی (ثبات محیطی و جذابیت صنعت) از طریق پرسشنامه و مصاحبه با کارشناسان، پژوهشگران و فعالان حوزه بازرگانی ارزیابی‌شده و نتایج در چهار راهبرد تهاجمی، رقابتی، محافظه‌کارانه و تدافعی دسته‌بندی گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که موقعیت کنونی صنعت کشتیرانی ایران در عرصه بین‌المللی تدافعی است. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری‌ها باید بر تقویت ثبات مالی، کاهش هزینه‌ها، ارتقای بهره‌وری، بهبود مدیریت فرآیندهای داخلی و تدوین قوانین حمایتی متمرکز شود. این مطالعه باهدف کمک به توسعه پایدار صنعت حمل‌ونقل دریایی، درصدد است جایگاه این صنعت را در اقتصاد ملی و منطقه‌ای ارتقا دهد.

کلیدواژه‌ها
تجارت دریامحور
حمل و نقل دریایی
برنامه‌ریزی استراتژیک
دیپلماسی اقتصادی
مدیریت راهبردی

عنوان مقاله English

Determining a Macro-Level Strategy in the Maritime Transportation Industry of the Islamic Republic of Iran Based on Strategic Position and Action Assessment (SPACE) Case Study: From the Strait of Hormuz to Gwadar Port

نویسندگان English

Mohsen Sherafatinia 1
Mohammad Hossein Khodadousti 2
1 Master’s degree in Islamic Sciences and Economics, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 Master’s degree student in Islamic Sciences and Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده English

The maritime transportation industry, as the backbone of the economy of the Islamic Republic of Iran, plays a pivotal role in developing international trade and strengthening global communications. Given the challenges posed by economic sanctions and the declining trend in the performance indicators of this industry, the need for strategic review is more than ever apparent. This research, using the Strategic Position and Action Assessment (SPACE) method and the Friedman test, has formulated a macro-level strategy for the Iranian maritime transportation industry and examined the strategic route from the Strait of Hormuz to Gwadar Port as a case study. Key internal (competitive advantage and financial stability) and external (environmental stability and industry attractiveness) factors were assessed through questionnaires and interviews with experts, researchers and business activists, and the results were categorized into four strategies: aggressive, competitive, conservative and defensive. The findings show that the current position of the Iranian shipping industry in the international arena is defensive. Therefore, policymaking should focus on strengthening financial stability, reducing costs, improving productivity, improving internal process management and formulating supportive laws. This study aims to contribute to the sustainable development of the maritime transport industry and to enhance the position of this industry in the national and regional economy.

کلیدواژه‌ها English

Sea-based Trade
Maritime Transport
Strategic Planning
Economic Diplomacy
Strategic Management

Refrences

  1. Asariotis, Regina; Benamara, Hassiba; Mohos-Naray, Viktoria (December 2017). Port Industry Survey on Climate Change Impacts and Adaptation.
  2. Benito, G. R., Berger, E., De la Forest, M., & Shum, J. (2003). A cluster analysis of the maritime sector in Norway. International Journal of Transport Management, 1(4), pp. 203-215.
  3. Bhatnagar, Aryaman; John, Divya (October 2013), Accessing Afghanistan and Central Asia: Importance of Chabahar to India.
  4. Caves, Roger W. (2004). Encyclopedia of the City. Routledge. pp. 528.
  5. Chang, Y. T., Shin, S. H., & Lee, P. T. W. (2014). Economic impact of port sectors on South African economy: An input–output analysis. Transport Policy, 35, pp. 333-340.
  6. Chiu, R. H., & Lin, Y. C. (2012). Applying input-output model to investigate the inter-industrial linkage of transportation industry in Taiwan. Journal of Marine Science and Technology, 20(2), pp. 173-173.
  7. Daniels, Rorry (2013), "Strategic Competition in South Asia: Gwadar, Chabahar, and the Risks of Infrastructure Development", American Foreign Policy Interests, 35 (2): 93–100
  8. Global Infrastructure Connectivity Alliance (GICA), International North South Transport Corridor (INSTC). (2017).
  9. Jun, W. K., Lee, M. K., & Choi, J. Y. (2018). Impact of the smart port industry on the Korean national economy using input-output analysis. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 118, pp. 480-493.
  10. Konstantakis, K. N., Papageorgiou, T., Christopoulos, A. G., Dokas, I. G., & Michaelides, P. G. (2017). Business cycles in Greek maritime transport: an econometric exploration (1998–2015). Operational Research, pp. 1-21.
  11. Kwak, S. J., Yoo, S. H., & Chang, J. I. (2005). The role of the maritime industry in the Korean national economy: an input–output analysis. Marine Policy, 29(4), pp. 371-383.
  12. Michaelowa, A., & Krause, K. (2000). International maritime transport and climate policy. Intereconomics, 35(3), pp. 127-136.
  13. Miller, R. E., & Blair, P. D. (2009). Input-output analysis: foundations and extensions. Cambridge university press.
  14. Morrissey, K., & O’Donoghue, C. (2013). The role of the marine sector in the Irish national economy: an input–output analysis. Marine policy, 37, pp. 230-238.
  15. Ocean shipping worldwide - statistics & facts. (2021). Reviewed from: https://www.statista.com/topics/1367/container-shipping/#dossierKeyfigures
  16. Padukone, Neil (2014), Beyond South Asia: India's Strategic Evolution and the Reintegration of the Subcontinent.
  17. Sims D. (2013) China widens lead as world’s largest manufacturer. Industry Market Trends, March 14
  18. Sletmo, G. K. (2001). The end of national shipping policy? A historical perspective on shipping policy in a global economy. International Journal of Maritime Economics, 3(4), pp. 333-350.
  19. UNCTAD (2020). Review of Maritime Transport 2020. Reviewed from: https://unctad.org/topic/transport-and-trade-logistics/review-of-maritime-transport
  20. UNCTAD (2020). Review of Maritime Transport 2021. Reviewed from: https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects
  21. Wang, Y., & Wang, N. (2019). The role of the marine industry in China's national economy: An input–output analysis. Marine Policy, 99, pp. 42-49
  1. درگاه ملی آمار جمهوری اسلامی ایران؛ شامل گزارش‌های تعداد کشتی ترانزیتی، مسافر بری و حمل‌ونقل دریایی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۶، قابل دسترس در: https://www.amar.org.ir
  2. - پایگاه خبری وزارت راه و شهر سازی (۱۳۹۷)؛ «تشریح برنامه‌های توسعه بنادر و پس‌کرانه‌های بندری شمال و جنوب کشور/ تدوین دو بسته حمایتی از سرمایه‌گذاران در بنادر ایران در زمان تحریم»
  3. احسانی فر، یحیی. (۱۳۹۴). تأثیر اجرای استراتژی افزایش ترانزیت از طریق بندر چابهار بر توسعه محلی. صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۱ (۳)، ۴۱-۴۹. DOI: 247-974-147-180
  4. اعظمی، هادی، موسوی زارع، جواد. (1395). بررسی و تبیین اهمیت دریا از منظر موقعیت ژئوپلیتیکی ایران. همایش پژوهش ملل دوره اول تیر 1395 شماره 7.
  5. ایدنی، ابراهیم. (۱۳۹۱). نقش بندر امام خمینی (ره) در رقابت منطقه‌ای ترانزیت. کنفرانس ملی بندر و دریا، ۲۷ (۱۹۱)، 12۰-127.
  6. جعفری، حسن، سعیدی، سیدناصر، جعفری، حمید. (۱۳۹۱). توسعه بنادر کشور راهبردی مؤثر در توسعه دریا محور. همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران. دوره ۱.
  7. جعفری، نادر، قربانی، الهام. (۱۳۹۵). صنعت حمل‌ونقل دریایی: از پنجاه سال قبل تا پنجاه سال بعد، هجدهمین همایش صنایع دریایی، جزیره کیش.
  8. خبرگزاری تسنیم (۱۳۹۹)؛ «تجارت دریایی فرصت مناسبی برای تحقق اقتصاد مقاومتی است.» قابل دسترس در: https://www.tasnimnews.com‌/fa/news/1399/08/10/2379275
  9. سامانه آماری وزارت راه و شهرسازی سازمان بنادر و دریا نوردی؛ گزارش و تحلیل وضعیت حجم صادرات و واردات بنادر جمهوری اسلامی ایران (ارزشی و وزنی) طی سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۶ قابل دسترس در https://www.pmo.ir
  10. سعیدی، سیدناصر، دریساوی بهمنشیر، حسین، عبودزاده، جبار. (۱۳۹۴). به کارگیری تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی ((AHP در بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید بنادر جنوب کشور ایران. صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۱ (۳)، ۵۰-۵۷.
  11. سیاره، جعفر، عیدانی، میلاد. (۱۳۹۵). تحلیل محیط درونی و بیرونی بندر چابهار از دیدگاه مشتریان. صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۲ (۴)، ۶۴-۷۲.
  12. شیرافکن لمسو، مهدی، خاندانی رفسنجانی، حسین. (1391). نقش مناطق وآب های آزاد بر حمل‌ونقل، ترانزیت و توسعه تجارت خارجی کشور. مقاله ارائه شده در همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران 1391 در سیستان و بلوچستان، کنارک، (ص 11-18).
  13. عباسی، مجید، نهاوندی، نسیم. (۱۳۹۵). ارائه مدل جدید برنامه ریزی حمل ونقل کانتینری در شبکه بنادر دریایی ایران. صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۲ (۴)، ۴-۹.
  14. کافیلی، وحید، مطلبی، محمد. (1399). تحلیل جایگاه حمل‌ونقل دریایی ایران در اقتصاد ایران و صحنه جهانی. اقتصاد دفاعی، 4(14)، 117-140.
  15. مرکز بررسی‌ها و مطالعات راهبردی سازمان بنادر و دریانوردی. (1395). تهران، سازمان بنادر و دریانوردی، شماره 4، ص 62-1..pdf
  16. ملکی، مصطفی، عدالتیان شهریاری، جمشید، سهرابی، طهمورث. (1394). نشریه صنعت حمل‌ونقل دریایی، دوره 1، شماره 1، ص 46 تا 55.
  17. مهیرکجوری، محمد، آذرباد، علیرضا. (۱۳۹۵). بررسی و ارزیابی بهره برداری زمانی از اسکله‌ها به منظور تخلیه و بارگیری شناورها در بندر امیرآباد، سال ۱۳۹۳. صنعت حمل‌ونقل دریایی، ۲ (۴)، ۱۰-۱۷.
  18. نامی، محمدحسین، عباسی، علیرضا. (۱۳۸۸). تحلیل جایگاه ژئواکونومیک ایران در خاورمیانه. فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره ۲ (پیاپی ۱۵).

Refrences

  1. Asariotis, Regina; Benamara, Hassiba; Mohos-Naray, Viktoria (December 2017). Port Industry Survey on Climate Change Impacts and Adaptation.
  2. Benito, G. R., Berger, E., De la Forest, M., & Shum, J. (2003). A cluster analysis of the maritime sector in Norway. International Journal of Transport Management, 1(4), pp. 203-215.
  3. Bhatnagar, Aryaman; John, Divya (October 2013), Accessing Afghanistan and Central Asia: Importance of Chabahar to India.
  4. Caves, Roger W. (2004). Encyclopedia of the City. Routledge. pp. 528.
  5. Chang, Y. T., Shin, S. H., & Lee, P. T. W. (2014). Economic impact of port sectors on South African economy: An input–output analysis. Transport Policy, 35, pp. 333-340.
  6. Chiu, R. H., & Lin, Y. C. (2012). Applying input-output model to investigate the inter-industrial linkage of transportation industry in Taiwan. Journal of Marine Science and Technology, 20(2), pp. 173-173.
  7. Daniels, Rorry (2013), "Strategic Competition in South Asia: Gwadar, Chabahar, and the Risks of Infrastructure Development", American Foreign Policy Interests, 35 (2): 93–100
  8. Global Infrastructure Connectivity Alliance (GICA), International North South Transport Corridor (INSTC). (2017).
  9. Jun, W. K., Lee, M. K., & Choi, J. Y. (2018). Impact of the smart port industry on the Korean national economy using input-output analysis. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 118, pp. 480-493.
  10. Konstantakis, K. N., Papageorgiou, T., Christopoulos, A. G., Dokas, I. G., & Michaelides, P. G. (2017). Business cycles in Greek maritime transport: an econometric exploration (1998–2015). Operational Research, pp. 1-21.
  11. Kwak, S. J., Yoo, S. H., & Chang, J. I. (2005). The role of the maritime industry in the Korean national economy: an input–output analysis. Marine Policy, 29(4), pp. 371-383.
  12. Michaelowa, A., & Krause, K. (2000). International maritime transport and climate policy. Intereconomics, 35(3), pp. 127-136.
  13. Miller, R. E., & Blair, P. D. (2009). Input-output analysis: foundations and extensions. Cambridge university press.
  14. Morrissey, K., & O’Donoghue, C. (2013). The role of the marine sector in the Irish national economy: an input–output analysis. Marine policy, 37, pp. 230-238.
  15. Ocean shipping worldwide - statistics & facts. (2021). Reviewed from: https://www.statista.com/topics/1367/container-shipping/#dossierKeyfigures
  16. Padukone, Neil (2014), Beyond South Asia: India's Strategic Evolution and the Reintegration of the Subcontinent.
  17. Sims D. (2013) China widens lead as world’s largest manufacturer. Industry Market Trends, March 14
  18. Sletmo, G. K. (2001). The end of national shipping policy? A historical perspective on shipping policy in a global economy. International Journal of Maritime Economics, 3(4), pp. 333-350.
  19. UNCTAD (2020). Review of Maritime Transport 2020. Reviewed from: https://unctad.org/topic/transport-and-trade-logistics/review-of-maritime-transport
  20. UNCTAD (2020). Review of Maritime Transport 2021. Reviewed from: https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects
  21. Wang, Y., & Wang, N. (2019). The role of the marine industry in China's national economy: An input–output analysis. Marine Policy, 99, pp. 42-49

  • تاریخ دریافت 10 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 05 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 12 فروردین 1403